Tatry Wysokie · Dolina
Jedna z najpiękniejszych dolin Tatr z pięcioma górskimi stawami.
O szlaku
Dolina Pięciu Stawów, a właściwie Dolina Pięciu Stawów Polskich to niezwykłe miejsce. Znajduje się tu najgłębsze i najdłuższe jezioro tatrzańskie, Wielki Staw Polski, najwyższy wodospad w Polsce, Siklawa, oraz najwyżej położone schronisko. Co ciekawe, inaczej niż sugeruje nazwa, w dolinie jest się nie pięć, lecz sześć jezior. Najmniejsze z nich, Wole Oko, przez wiele lat nie było uznawane za pełnoprawny staw, dlatego nie znalazło się w nazwie. Dawniej funkcjonowała również krótsza, ludowa nazwa „Pięciostawy”. Z czasem zaczęto używać określenia „Dolina Pięciu Stawów”, jednak gdy okazało się, że po słowackiej stronie Tatr istnieje dolina o tej samej nazwie, dla odróżnienia dodano przymiotnik „Polskich”.
Dziś dolina kojarzy się przede wszystkim z dziką przyrodą, jednak przez wiele stuleci tętniła pasterskim życiem. Wchodziła w skład Hali Pięciu Stawów, gdzie górale z Białki wypasali owce i krowy. Dopiero po II wojnie światowej, wraz z powstaniem Tatrzańskiego Parku Narodowego, rozpoczęto wykup terenów i stopniowo ograniczano wypas. Ostatecznie pasterstwo zniknęło stąd w latach 60. XX wieku. Pamiątką po tamtych czasach jest stojąca nad Wielkim Stawem kamienna koliba pasterska z XVII wieku. To najstarszy zachowany tego typu obiekt w polskich Tatrach i jeden z nielicznych przykładów dawnego budownictwa pasterskiego.
Dolina od dawna przyciągała także badaczy i miłośników gór. Już na początku XIX wieku odwiedzał ją Stanisław Staszic, jeden z pionierów badań Tatr. Zimą dolina długo pozostawała niemal niedostępna. Pierwsze udokumentowane zimowe przejście odbyło się w styczniu 1894 roku. Mimo rozwoju turystyki góry nadal potrafią być niebezpieczne. W marcu 1976 roku dwóch doświadczonych turystów zginęło z wyczerpania podczas śnieżnej zawieruchy zaledwie kilkanaście metrów od schroniska.
Jednym z symboli doliny jest schronisko PTTK położone nad Przednim Stawem. Jego historia sięga 1876 roku, kiedy Towarzystwo Tatrzańskie wybudowało pierwszy niewielki kamienny budynek. Kolejne schroniska były rozbudowywane, przenoszone lub niszczone przez pożary i działania wojenne. Obecny obiekt powstał w latach 1948-1953 i do dziś pozostaje najwyżej położonym schroniskiem PTTK w polskiej części Tatr.